با سلام
پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي و استقلال جمهوريهاي آن، درها به روي خارجيان باز شد.
در اين ميان علاقهمندان تحصيلات دانشگاهي به دلايل مختلف مانند هزينه كمتر، ورود بدون کنکور به دانشگاه ها، پرداخت شهريههاي نسبتا کم در مقابل دانشگاه هاي اروپا و آمريکا، سهولت گرفتن ويزا و... به اين جمهوري ها هجوم آوردند.
بيشترين تعداد دانشجويان ايراني در کشور روسيه و اوکراين مشغول به تحصيل هستند ولي در کشورهاي بلاروس، مولداوي، آذربايجان، ارمنستان و... نيز تعداد دانشجويان ايراني کم نيست.
با وجود اينكه تحصيل در اين كشورها در ابتدا ساده به نظر مي رسيد، ولي دانشجويان با مشكلات زيادي روبرو شدند. در مورد اين مشكلات با چند دانشجوي ايراني كه در حال حاضر در اوكراين، روسيه و کشورهاي مشستقل مشترک المنافع مشغول به تحصيل هستند، گفتگوهايي انجام دادهايم كه در قالب جمعبندي نكات مطرح شده و به صورت گزارش تقديم ميشود:
- بزرگنمايي و تبليغات دروغين مؤسسات اعزام دانشجو:
زماني كه داوطلب تحصيلات عاليه قصد ترك ايران به سوي روسيه يا يکي از جمهوري هاي آن را مي كند، اولين كاري كه انجام مي دهد اين است که با يكي از موسسات اعزام دانشجو تماس مي گيرد و با آنها مشورت مي كند.
آنها نيز به اين داوطلب، شهر، مركز پيش دانشگاهي، دانشگاه و خوابگاه را معرفي مي كنند. از اينجاست كه داستان اين دانشجوي نگونبخت آغاز ميشود. مساله اين است كه متاسفانه اكثر دانشجويان پس از ورود به اين كشورها متوجه مي شوند كه بيشتر حرف ها دروغ و بزرگنمايي بوده است.
اين شركتها چنان تعريف و توصيفي از اين كشورها مي كنند كه دانشجويان، اين کشورها را همانند اروپا تصور مي کنند و خيال ميكنند خوابگاههاي موصوف همانند هتلهاي پنج ستاره خواهد بود و حال آنکه واقعيت بسيار متفاوت است.
- عدم اعلام اطلاعات صحيح تحصيلي از سوي مؤسسات اعزام دانشجو:
سال تحصيلي در اين كشورها از اول ماه سپتامبر برابر با دهم شهريور ماه شروع مي شود و در ماه ژوئن برابر با ماه تير خاتمه مي يابد. اين در حالي است كه مؤسسات اعزام دانشجو، اين مسئله مهم را پنهان نگهداشته و به دانشجويان اعلام مي كنند در هر زمان از سال تحصيلي مي توانند وارد دوره الزامي پيش دانشگاهي شوند.
بر اين اساس، برخي دانشجويان اواسط سال تحصيلي وارد اين دوره ميشوند و با توجه به اينكه زبان روسي از جمله زبان هاي مشكل دنيا براي يادگيري است، نمي توانند آن طور كه بايد به اين زبان تسلط پيدا كنند و در نتيجه مجبور ميشوند به صورت نيمبند اين زبان را آموخته و به زحمت نمره قبولي بگيرند تا بتوانند در سال آينده وارد دانشگاه شوند.
مشكل ديگري كه در مورد زبان روسي وجود دارد اين است كه به غير از روسيه، مردم عادي بقيه جمهوري ها به زبان محلي خود صحبت مي کنند و يادگيري زبان روسي، با توجه به لهجه محلي آنان بسيار دشوارتر از يادگيري آن در خود روسيه است.
پيامد اين مشكل اين است كه نه زبان نوشتاري و نه زبان گفتاري دانشجو در حد لازم رشد نمي يابد. بنا براين، دانشجو نه دروس كتاب را متوجه مي شود و نه سخنراني هاي استاد را مي تواند درك كند و اين يكي از مهمترين دلايل خريد نمره مي شود.
با وجود اينكه در دانشگاه هاي اين جمهوري ها شرايط بسيار مساعدي براي خوب تحصيل كردن وجود دارد و مثلا در دانشگاه هاي پزشكي، دانشجويان از ابتدا به صورت عملي تمام دروس را دوره مي كنند و اساتيد آماده پاسخگويي به سوالات آنها هستند، ولي متاسفانه خريد نمره بين دانشجويان شيوع دارد و فقط تعداد كمي از آنها درس مي خوانند.
- دريافت مبالغ هنگفت و غير واقعي از سوي مؤسسات
مشكل ديگري كه درباره اين شركت ها وجود دارد، اين است كه آنها بيش از هزينه لازم از اين دانشجويان پول دريافت مي كنند به طور مثال شهريه 1200 دلاري را 1500 دلار اعلام مي كنند و زماني كه دانشجو پس از گذشت چند ماه متوجه مي شود تمام هزينه هايي كه پرداخت كرده است اعم از هزينه ويزا، شهريه دانشگاه و خوابگاه بيش از آنچه بوده است كه رقم واقعي مي باشد طبيعتا ناراضي مي شود. در بسياري از موارد مشاهده مي شود كه مبالغي كه دانشجو آن را يكجا پرداخت كرده، به دانشگاه حتي به صورت چندموعدي هم پرداخت نشده است.
- عدم توجه به كيفيت برخي مؤسسات آموزشي
در زمان شوروي سابق، در اوكراين و ديگر جمهوري ها مراكز پيش دانشگاهي وجود داشت كه اساتيد آن حداقل 20 سال سابقه كار با دانشجوي خارجي را داشتند و اين مراكز تحت نظر دانشگاه مسکو بود. به طور مثال، اكنون نيز مركزي به نام «تاراس شوچنکو» در كيف پايتخت اوکراين و تحت نظر دانشگاه سرخ کيف وجود دارد و دانشجوياني كه در اين مركز پيش دانشگاهي، تحصيلات مقدماتي خود را مي گذرانند زبان روسي را به خوبي فرا مي گيرند.
اما پس از فروپاشي شوروي هر دانشگاهي، پيش دانشگاهي خاص خود را تأسيس كرده است كه متاسفانه اين مراكز فاقد سابقه كار كافي هستند. مؤسسات اعزام دانشجو نيز به اين مساله كيفي مهم توجه نمي كنند زيرا آنها بيشتر منافع اقتصادي خودشان را در نظر دارند و آينده دانشجو برايشان مهم نيست.
- عدم تاييد مدرك برخي دانشگاهها از سوي وزارت علوم ايران
مشكل عدم تاييد مدرك تحصيلي از سوي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري ايران يكي از مشكلات تحصيل در اين كشورهاست. اين مشكل بيش از همه براي دانشجويان رشته هاي پزشكي و دندانپزشكي ملموس است.
حتي آنان که مدارکشان مورد تاييد وزارت علوم قرار مي گيرد بايد دو مرحله آزمون علوم پايه و جامع را بگذرانند و پس از قبولي در آنها، دو سال و نيم دوره تکميلي را در يکي از دانشگاه هاي ايران بگذرانند تا بتوانند نظام پزشکي خود را دريافت کنند.
پر واضح است که علاوه بر صرف هزينه و زمان در خارج از کشور هزينه و زمان ديگري نيز صرف اين دوره تکميلي مي شود. مهمترين پيامد اين مشکل اين است که دانشآموختگان اين دانشگاهها به بازار كار اين کشورها روي مي آورند و از برگشتن به ايران خودداري مي کنند.
- عدم همنوايي بين دانشجويان ايراني
يكي ديگر از مسائل مبتلابه دانشجويان ايراني در اين كشورها عدم همبستگي، اتحاد و اعتماد بين آنان است. متاسفانه ايرانيان مقيم اين جمهوريها از يكديگر حمايت نمي كنند و هميشه تكرو هستند.
در بيشتر اوقات مشاهده شده است آنان حتي در زمينه درسي نيز از كمك به يكديگر خودداري مي كنند. مشكلات عديده دانشجويان موجب ميشود كه سفارت جمهوري اسلامي ايران در اين كشورها نيز نتواند به دانشجويان ايراني به صورت جدي بپردازد. عبور گذراي سفارتخانهها از مسائل و مشكلات دانشجويان باعث شده است آنان از حمايت و پشتوانه محروم بمانند.
- پيدايش مؤسسات خصوصي خريد مدرك
وجود برخي از شركت هاي ايراني كه به طور خصوصي در رابطه با امور دانشجويان كار ميكنند و در واقع از دانشجويان سوء استفاده كرده و آنان را تشويق به خريد مدرك و نمره ميكنند باعث شده است كه دانشجويان ايراني انگيزه تحصيل واقعي را ازدست بدهند. زيرا ميدانند كه به جاي تحمل مشكلات متعدد، راههاي آسانتري براي اخذ مدرك هم وجود دارد.
اكنون در اين جمهوري ها دانشجويان ايراني در حدود سن 18 سالگي، تحصيلات عاليه خود را شروع ميكنند و اين در حالي است كه بسياري از دانشجويان پسر دوره سربازي را نگذرانده اند. اين موضوع خود محملي براي سوء استفاده اين شركت هاي سوداگر ميشود.
يكي ديگر از موارد شايع بين دانشجويان پسر ايراني اين است كه آنان براي تامين بخشي از هزينههاي تحصيل خود رو به اشتغال ميآورند. گاه ساعت كار آنان در طول روز به 12 ساعت ميرسد و طبيعي است كه اين مساله علاوه بر آنكه موجب غيبت از كلاسهاي درسي ميشود حتي در صورت حضور دانشجو در كلاس نيز امكان استفاده از مطالب مطروحه را براي وي بسيار كاهش ميدهد.